സങ്കൽപ്പത്തിലാണ് ആരംഭം. ആരംഭം വഴി ഒരുക്കുന്നു. വഴി പുരോഗതിയോ അധോഗതിയോ ആകാം. ഇതു രണ്ടം അവസാനിച്ചാൽ ഒടുവിൽ ആരംഭത്തിൽ തന്നെ യെത്തുന്നു.
സങ്കല്പ‌ം വാസനയാലുണ്ടാകുന്നു. വാസന ഗുണങ്ങളിലും, ഗുണങ്ങൾ പ്രകൃ തിയിലും, മറിച്ച് – പ്രവർത്തികൊണ്ട് പ്രകൃതിയും പ്രകൃതി കൊണ്ട് വാസനയും വാസ നയാൽ സങ്കല്പ‌വും, സങ്കല്‌പത്തിൽ സൃഷ്‌ടിയും തുടർന്നുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നത്.
ആരംഭം തന്നെ ഗതി. ഗതി തുടർന്നാൽ അവസാനം എത്തുന്നത് ആരംഭത്തിൽ തന്നെ, സങ്കല്പത്തിന്റെ സൃഷ്‌ടിയായ സ്ഥൂല പ്രപഞ്ചത്തിൻ്റെ ദൈവിക കണിക കണ്ടു പിടിക്കാൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ എത്ര ശ്രമിച്ചാലും ഒന്നായതിനെ രണ്ടായി തന്നെ കണ്ടു കൊണ്ടേയിരിക്കും. ഒന്നായാൽ പിന്നെ എന്താണുള്ളത്?

അടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് അകത്ത് കയറുവാനാണ്. അകത്ത് കയറുന്നത് അറി യാനും. അറിയുന്നത് ആനന്ദിക്കുവാനും. ആനന്ദം അകത്താണ്. അകമറിഞ്ഞാൽ മാത്രം പുറമറിയാം.
പുറമറിയാൻ അകമറിയണം.
സംഘം ചേരുന്നതും സംഘർഷിക്കുന്നതും സംഖ്യാബലം കൂട്ടാൻ ശ്രമിക്കു ന്നതും എല്ലാം ഒന്നിക്കാനും പിന്നെ ഒന്നാകാനും മാത്രമാണ്.
സങ്കല്പം നിലനിർത്തുന്നതാണ് ധ്യാനം.
സങ്കല്പം ശക്തമാകുമ്പോൾ കണികകളുടെ ഗണങ്ങൾ ഗുണനാസൃതമായി ഒന്നു ചേരുവാൻ ഭ്രമിക്കുന്നു. ആയതിനാൽ ഗണം ഒന്നായാൽ ഗുണം പത്ത് എന്ന് പറയു ന്നു. പത്ത് ഗുണങ്ങളും ഒരു ഗണമായി മാറുന്നു. ഗണത്തിനുടെ ഗതിയും വേഗതയും ഗുണം മാത്രമായിരിക്കുന്നു.
ഒന്ന് ഒന്നിനോടും ഒന്ന് പലതിനോടും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ സകലതി ന്റെയും കർമ്മങ്ങൾ ഒന്നിനോടു തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടുവരുന്നു.
ഒന്ന് ഒന്നിനെ നിഗ്രഹിക്കുന്നതും ഒന്നാമൻ വേണ്ടിയാണ്. ഒന്നാമനാകാനും.
ഒന്ന് ഒന്നിനെ കൊന്നും തിന്നും ജഗത്തിലെ ജീവൻ ഒരു പടയോട്ടത്തിലാണ്.
അകത്ത് പോയതെന്ന് ഭ്രമിക്കുന്നതെല്ലാം അടുപ്പിക്കാനും, അകത്താകാനും അക ത്തായതെല്ലാം അകത്തുവാനും ആഷ്ക്കാലം മുഴുവൻ ആത്മാവ് അനാവതാ പ്രവൃ ത്തിയിലേർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

വിഭ്രാന്തിയിലാണ് വാരിക്കുട്ടാനും വെട്ടിപ്പിടിക്കാനും നിലനിൽത്താനും ജീവൻ സദാ കർമ്മത്തിലേർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
‘ആനന്ദം’ എപ്പോഴു ഒന്നായിരിക്കുമ്പോൾ മാത്രം. പലതായ ഒന്നെല്ലാം എപ്പോഴും പ്രവൃത്തിയിലേർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും വീണ്ടും ഒന്നാകാൻ മാത്രം പലതും പല വഴികൾ സഞ്ചരിക്കുന്നതും ഉപായങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതും ഗതി ത്വരിതമാക്കി പരഗതി പ്രാപി ക്കാൻ മാത്രം.
ത്രിഗുണപ്രകൃതിയുടെ ‘സ്വാഭാവ’മാണ് കർമ്മം. അത് ധർമ്മാനുസൃതമായി നട ന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. എന്താണ് ധർമ്മം?
സ്വഭാവമനുസരിച്ചുള്ള പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നതാണ് ധർമ്മം. സത്വരജോത്മ ഗുണങ്ങൾ ചേരുകയും വിഘടിക്കുകയും സൃഷ്‌ടി സ്ഥിതി സംഹാര കർമ്മത്തിലേർപ്പെ ട്ടുന്നതിനാലാണ് പ്രകൃതി നിലനിൽക്കുന്നത്. ആ നിലനിൽപ്പാണ് പ്രകൃതിയുടെ നിയ മവും. അതുതന്നെയാണ് ധർമ്മവും. ഈ പ്രകൃതി നിയമത്തിന് നിരക്കാത്ത പ്രവൃത്തി കളെയാണ് അധർമ്മമെന്ന് പറയുന്നത്.
കർമത്തിൽ നിന്ന് വാസനയും (മറിച്ചു) വാസനയിൽ നിന്ന് സംസ്കാരവും സംസ്കാരത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും കർമ്മങ്ങളും നടന്നുകൊണ്ടേയിര്ക്കുന്നു.
പ്രകൃതിയെ കർമ്മത്തിൽ നിന്ന് സംസ്ക്കരിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ് സൂക്ഷ്മശരീര ങ്ങൾ. അതിനെ ഋഷികൾ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് പ്രാണമയ-മനോമയ-വിജ്ഞാന-ആന ന്ദമയ കോശങ്ങളെന്നാണ്. പ്രകൃതിയുടെ പരിണാമമെന്ന് പറയുന്നത് ഈ പ്രക്രിയ യാണ്.
ഈ പരിണാമ പ്രക്രിയയാണെങ്കിലോ വിപരീതദിശകളിലേയ്ക്ക് സദാ വൃത്താ കൃതിയിൽ ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിനെയാണ് കാലചക്രമെന്ന് പറയുന്നത്. (മ ഹാവിഷ്ണുവിൻ്റെ കയ്യിലുണ്ടെന്ന് വ്യംഗരൂപേണ പറയുന്ന സുദർശനചക്രവും ഇതു തന്നെയാണ്.
കർമ്മങ്ങളുടെ അംശീകരിച്ച ഓർമ്മയുടെ ശ്രുതികൾ നിലനിൽക്കുന്നത് സൂക്ഷ്മ‌ ശരീരങ്ങളാണെങ്കിലും, ആനന്ദമയ കോശത്തിൽ ഇത് തീരെ ഇല്ലാതാകുന്നു. ഓർമ്മ കളും സ്ഥൂലപ്രകൃതിയുടെ തന്നെ സൂക്ഷ്‌മാണു രൂപത്തിലംശീകരിച്ച ഭൂതതന്മാത്രക ളാണ്.